Nghĩa
Nghĩa đen là đảo ngược màu đen và màu trắng; nghĩa bóng ví với việc cố ý bóp méo sự thật, đổi trắng thay đen, làm lẫn lộn đúng sai.
Giải nghĩa tiếng Trung 中文释义
比喻故意歪曲事实，混淆是非。
Tương đương tiếng Việt: đổi trắng thay đen, đảo lộn trắng đen
📜 Câu chuyện 成语故事
战国时期，楚国大夫屈原才华出众，忠心耿耿，一心想要辅佐楚怀王富国强兵。
Zhànguó shíqī, Chǔguó dàfū Qū Yuán cáihuá chūzhòng, zhōngxīn gěnggěng, yìxīn xiǎng yào fǔzuǒ Chǔ Huáiwáng fùguó qiángbīng.
Thời Chiến Quốc, đại phu nước Sở là Khuất Nguyên tài hoa xuất chúng, một lòng trung trinh, luôn muốn phò tá Sở Hoài Vương giúp đất nước giàu mạnh.
可是，上官大夫等奸臣嫉妒屈原的才能，经常在楚怀王面前说他的坏话，极力陷害他。
Kěshì, Shàngguān dàfū děng jiānchén jídù Qū Yuán de cáinéng, jīngcháng zài Chǔ Huáiwáng miànqián shuō tā de huàihuà, jílì xiànhài tā.
Thế nhưng, bọn gian thần như Thượng quan Đại phu ghen ghét tài năng của Khuất Nguyên, thường xuyên đặt điều nói xấu trước mặt Hoài Vương nhằm hãm hại ông.
楚怀王是非不分，轻信了奸臣的谗言，不仅疏远并流放了屈原，还让楚国陷入了危局。
Chǔ Huáiwáng shìfēi bù fēn, qīngxìn le jiānchén de chányán, bùjǐn shūyuǎn bìng liúfàng le Qū Yuán, hái ràng Chǔguó xiànrù le wēijú.
Sở Hoài Vương không phân rõ phải trái, nhẹ dạ tin lời gièm pha, chẳng những ghẻ lạnh rồi lưu đày Khuất Nguyên mà còn đẩy nước Sở vào cảnh nguy nan.
屈原眼看着忠臣被害、小人得志，黑白对错完全被颠倒，内心无比痛苦与悲愤。
Qū Yuán yǎnkàn zhe zhōngchén bèi hài, xiǎorén dézhì, hēibái duìcuò wánquán bèi diāndǎo, nèixīn wúbǐ tòngkǔ yǔ bēifèn.
Nhìn cảnh trung thần bị hãm hại, kẻ tiểu nhân đắc chí, trắng đen đúng sai hoàn toàn bị đảo lộn, Khuất Nguyên vô cùng đau đớn và phẫn uất.
他在绝望中写下了名篇《怀沙》，痛斥黑暗的现实：“变白以为黑兮，倒上以为下。” 后来，人们由此概括出成语“颠倒黑白”。
Tā zài juéwàng zhōng xiě xià le míngpiān 《Huáishā》, tòngchì hēi'àn de xiànshí: “Biàn bái yǐwéi hēi xī, dào shàng yǐwéi xià.” Hòulái, rénmen yóucǐ gàikuò chū chéngyǔ “diāndǎo hēibái”.
Trong tuyệt vọng, ông viết nên bài thơ nổi tiếng “Hoài Sa”, lên án thực tế đen tối: “Biến trắng lại bảo là đen, lộn trên lại bảo là dưới”. Về sau, người ta đúc kết ý tứ này thành câu thành ngữ “đổi trắng thay đen” (điên đảo hắc bạch).
Xuất xứ 出处
《楚辞·九章·怀沙》
变白以为黑兮，倒上以为下。凤皇在笯兮，鸡鹜翔舞。Dịch: Biến trắng lại bảo là đen, lộn trên lại bảo là dưới. Phượng hoàng thì chịu nhốt trong lồng, gà vịt lại bay múa nghênh ngang.
Ví dụ
媒体应当实事求是，绝不能为了博取眼球而颠倒黑白。
Méitǐ yīngdāng shíshìqiúshì, jué bùnéng wèile bóqǔ yǎnqiú ér diāndǎo hēibái.Báo chí phải tôn trọng sự thật, tuyệt đối không được vì câu view mà đổi trắng thay đen.无论个别政客怎样颠倒黑白，事情的真相大家心里都很清楚。
Wúlùn gèbié zhèngkè zěnyàng diāndǎo hēibái, shìqing de zhēnxiàng dàjiā xīnlǐ dōu hěn qīngchu.Dù vài chính khách có cố đổi trắng thay đen thế nào đi nữa thì sự thật ra sao ai nấy đều hiểu rõ.他为了推卸自己的责任，竟然当众颠倒黑白，倒打一耙。
Tā wèile tuīxiè zìjǐ de zérèn, jìngrán dāngzhòng diāndǎo hēibái, dàodǎyīpá.Để trốn tránh trách nhiệm, anh ta ngang nhiên đổi trắng thay đen trước mặt mọi người rồi quay lại cắn ngược.
Cách dùng 用法
Mang sắc thái phê phán, chê trách rõ rệt (贬义). Trong câu thường làm vị ngữ, định ngữ hoặc tân ngữ; hay kết hợp với các phó từ hoặc động từ như “惯于” (quen thói), “肆意” (ngang nhiên), “公然” (công khai). Thành ngữ này thường đi sóng đôi với “混淆是非” (lẫn lộn phải trái). Người học cần phân biệt với “指鹿为马” (chỉ hươu bảo ngựa – nhấn mạnh cậy quyền thế ép người khác thừa nhận điều sai trái) và “混淆视听” (làm rối loạn thông tin để đánh lạc hướng dư luận).
Gần nghĩa: 指鹿为马、混淆是非、颠倒是非、混淆视听
Trái nghĩa: 黑白分明、是非分明、泾渭分明
Tài liệu tham khảo
- 《楚辞·九章·怀沙》
- 《现代汉语词典》（第7版）
- 《汉语成语大词典》（中华书局）
