Nghĩa
Làm một việc mà cùng lúc thu được hai kết quả tốt đẹp hoặc đạt được hai điều lợi ích; thường nói là một công đôi việc, nhất cử lưỡng tiện.
Giải nghĩa tiếng Trung 中文释义
做一件事同时得到两方面的好处。
Tương đương tiếng Việt: một công đôi việc, nhất cử lưỡng tiện, một mũi tên trúng hai đích
📜 Câu chuyện 成语故事
春秋时期，鲁国有个叫卞庄子的大夫，武艺高强，而且十分勇猛，常常想凭自己的本领去杀死老虎。
Chūnqiū shíqī, Lǔguó yǒu ge jiào Biàn Zhuāngzǐ de dàfū, wǔyì gāoqiáng, érqiě shífēn yǒngměng, chángcháng xiǎng píng zìjǐ de běnlǐng qù shāsǐ lǎohǔ.
Thời Xuân Thu, ở nước Lỗ có một vị đại phu tên là Biện Trang Tử, võ nghệ cao cường lại vô cùng dũng cảm, thường muốn tự tay trổ tài giết hổ.
有一天，卞庄子听说山上有两只老虎出没，便拿着利剑准备去刺杀它们，想要除掉虎患。
Yǒu yì tiān, Biàn Zhuāngzǐ tīngshuō shānshang yǒu liǎng zhī lǎohǔ chūmò, biàn názhe lìjiàn zhǔnbèi qù cìshā tāmen, xiǎng yào chúdiào hǔhuàn.
Một hôm, nghe tin trên núi có hai con hổ xuất hiện, Biện Trang Tử lập tức rút gươm bén định đi săn để trừ mối họa cho dân.
旅店里伺候的一个童仆看到后拉住他，劝说道：“您先别急着去。现在两只老虎正在争抢一头牛，吃得高兴了肯定会抢食，抢食必然会搏斗。到那时候，小老虎肯定会被咬死，大老虎也一定会受重伤。”
Lǚdiàn lǐ cìhòu de yí ge tóngpú kàndào hòu lāzhù tā, quànshuō dào: “Nín xiān bié jízhe qù. Xiànzài liǎng zhī lǎohǔ zhèngzài zhēngqiǎng yì tóu niú, chī de gāoxìng le kěndìng huì qiǎngshí, qiǎngshí bìrán huì bódòu. Dào nà shíhou, xiǎo lǎohǔ kěndìng huì bèi yǎosǐ, dà lǎohǔ yě yídìng huì shòu zhòngshāng.”
Chú bé phục vụ trong quán trọ thấy thế bèn kéo ông lại can: 'Bác đừng vội đi. Giờ hai con hổ đang tranh nhau ăn một con bò, mải ăn ngon ắt sẽ giành phần, giành phần thì thể nào cũng cắn xé nhau. Khi ấy hổ nhỏ chắc chắn bị cắn chết, còn hổ lớn cũng sẽ bị thương nặng.'
童仆接着说：“等大老虎受了伤，您再去刺杀它，只费一次力气，就能同时得到两只老虎，这是一举两得的好事啊！”卞庄子听了觉得很有道理，便耐心地等待。
Tóngpú jiēzhe shuō: “Děng dà lǎohǔ shòule shāng, nín zài qù cìshā tā, zhǐ fèi yí cì lìqi, jiù néng tóngshí dédào liǎng zhī lǎohǔ, zhè shì yìjǔ-liǎngdé de hǎoshì a!” Biàn Zhuāngzǐ tīng le juéde hěn yǒu dàolǐ, biàn nàixīn de děngdài.
Chú bé nói tiếp: 'Đợi đến lúc hổ lớn bị thương, bác hẵng ra tay đâm nó, chỉ tốn công một lần mà bắt được cả đôi hổ, chẳng phải một công đôi việc sao!' Biện Trang Tử nghe có lý, bèn kiên nhẫn đứng chờ.
过了一会儿，两只老虎果然打得不可开交，最后小老虎死了，大老虎也倒在地上喘气。卞庄子趁机提剑冲上去，轻而易举地除掉了受伤的大老虎。
Guòle yíhuìr, liǎng zhī lǎohǔ guǒrán dǎ de bùkě-kāijiāo, zuìhòu xiǎo lǎohǔ sǐ le, dà lǎohǔ yě dǎo zài dìshang chuǎnqì. Biàn Zhuāngzǐ chènjī tí jiàn chōng shàngqu, qīng'ér-yìjǔ de chúdiào le shòushāng de dà lǎohǔ.
Một lát sau, hai con hổ quả nhiên xông vào cắn xé nhau dữ dội, cuối cùng hổ nhỏ bỏ mạng, hổ lớn ngã gục thở hổn hển. Biện Trang Tử thừa cơ tuốt gươm lao tới, dễ dàng hạ gục con hổ bị thương.
卞庄子果然只费了一次工夫就得到了两只老虎。后来人们用“一举两得”来比喻做一件事同时获得两种好处。
Biàn Zhuāngzǐ guǒrán zhǐ fèile yí cì gōngfu jiù dédàole liǎng zhī lǎohǔ. Hòulái rénmen yòng “yìjǔ-liǎngdé” lái bǐyù zuò yí jiàn shì tóngshí huòdé liǎng zhǒng hǎochu.
Biện Trang Tử quả nhiên chỉ tốn công đúng một lần mà bắt gọn cả đôi hổ. Về sau, người ta dùng 'nhất cử lưỡng đắc' để ví với việc làm một việc mà thu lại được hai điều ích lợi.
Xuất xứ 出处
《战国策·秦策二》
卞庄子欲刺虎，馆竖子止之，曰：‘两虎方且食牛，食甘必争，争则必斗，斗则大者伤，小者死。从伤而刺之，一举而两得也。’卞庄子以为然，立须之。有顷，两虎果斗，大者伤，小者死。卞庄子从伤而刺之，一举果有双虎之功。Dịch: Biện Trang Tử định đi đâm hổ, chú bé phục vụ ở quán trọ ngăn lại bảo: 'Hai con hổ đang cùng ăn một con bò, ăn ngon miệng ắt tranh giành, tranh giành ắt đánh nhau, đánh nhau thì con to bị thương, con nhỏ phải chết. Lúc ấy cứ nhằm con bị thương mà đâm, làm một việc mà được cả đôi bề vậy.' Biện Trang Tử cho là phải, bèn đứng đợi. Lát sau, hai con hổ quả nhiên đánh nhau dữ dội, con nhỏ chết tươi, con to bị thương nặng. Biện Trang Tử mới xông tới đâm chết con hổ bị thương, chỉ một lần ra tay mà thu trọn chiến công giết cả hai hổ.
Ví dụ
骑自行车既能锻炼身体，又绿色环保，真是一举两得。
Qí zìxíngchē jì néng duànliàn shēntǐ, yòu lǜsè huánbǎo, zhēn shì yìjǔ-liǎngdé.Đi xe đạp vừa rèn luyện sức khỏe lại vừa thân thiện với môi trường, thật đúng là một công đôi việc.边听中文播客边做家务，既学了语言又把房间打扫干净了，可谓一举两得。
Biān tīng Zhōngwén bōkè biān zuò jiāwù, jì xuéle yǔyán yòu bǎ fángjiān dǎsǎo gānjìng le, kěwèi yìjǔ-liǎngdé.Vừa nghe podcast tiếng Trung vừa dọn dẹp nhà cửa, vừa học thêm ngoại ngữ lại vừa dọn sạch phòng, đúng là một công đôi việc.这套新方案不仅降低了生产成本，还提高了产品质量，实属一举两得之策。
Zhè tào xīn fāng'àn bùjǐn jiàngdīle shēngchǎn chéngběn, hái tígāole chǎnpǐn zhìliàng, shíshǔ yìjǔ-liǎngdé zhī cè.Phương án mới này không những hạ giá thành sản xuất mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm, thật sự là một kế sách nhất cử lưỡng tiện.
Cách dùng 用法
Mang sắc thái tán thưởng, khen ngợi (褒义). Thường làm vị ngữ, định ngữ hoặc bổ ngữ trong câu. Thường dùng khi bàn bạc kế sách, đưa ra giải pháp trong công việc hoặc chia sẻ kinh nghiệm sinh hoạt hằng ngày nhằm nêu bật tính hiệu quả, tiết kiệm công sức và tài nguyên. Thường đi cùng các cấu trúc: '既……又……，真是一举两得', '实属一举两得之策', '可谓一举两得'. Cần lưu ý không dùng thành ngữ này cho những hành động xấu mà chuốc lấy hai tai họa (khi đó phải dùng '雪上加霜' hoặc '祸不单行'), và khác với '事半功倍' ở chỗ '一举两得' nhấn mạnh việc thu về hai kết quả cụ thể.
Gần nghĩa: 一箭双雕、一石二鸟、事半功倍、两全其美
Trái nghĩa: 事倍功半、得不偿失、弄巧成拙、徒劳无益
Tài liệu tham khảo
- 《战国策·秦策二》
- 《史记·张仪列传》
- 《汉语成语大词典》(中华书局)
- 《现代汉语词典》(第7版)
